تمرین نقاشی بی کلام شاید عنوان جذابی برای موتورهای جستجو نباشه، اما ترجیح دادم از عنوانهایی مانند هنردرمانی با نقاشی، ایجاد آرامش با نقاشی، تقویت هوش هیجانی با نقاشی، مدیتیشن با…، استفاده نکنم، جلوتر علتش رو توضیح میدم.
بعد از چالش طراحی ۱۴۰۴، که با ۷۷ مدل و تمرین طراحی تمام شده لحاظ کردیم. برای سال جدید فعالیت و چالش جدیدی در ذهنم بود، اما با توجه به شرایط فعلی جنگ، نمیتوانم در مورد سال و چالش صحبت کنم.
اما فعالیت جدیدی که در نظر گرفتم، متفاوت با سال قبل است، میتوان تنهایی انجام داد و میتوان یکبار یا مداوم انجام داد.
اگر امکان تماشای فیلم را ندارید، مقاله زیر چکیده آن است و میتوانید آن را مطالعه کنید:
تمرین مشاهده، ادراک و بیان احساسات با نقاشی
تمرین نقاشی بی کلام صرفا یک اسم هست که برای این فعالیت انتخاب کردم، فعالیتی که خیلی قابل توضیح دادن هم نیست.
اما تلاش میکنم، توضیح حداقلی و کلامی را بیان کنم؛ این تمرین نقاشی، بر روی چیزی درون شما تمرکز میکند، که پیش از تبدیل شدن به مفهوم و کلام است، به همین دلیل توضیح کلامی کار بیهودهای است.
این قابلیت شاید در هنرمندان واضحتر درک شود، حس یا تجربهای را پیش از اینکه به کلمه تبدیل بشه، در ظرف هنر تخلیه میکنن، البته این هم به نوعی استعاره و روایت است، مانند نقاشی، موسیقی، حتی رقص و…،
میتوان در مورد آن اثر هنری صحبت کرد، تفسیر کرد، ولی توضیحی برای تجربهای که در هنرمند ایجاد شده یا هنرمند ایجاد کرده نیست.
(اگر علاقمند بودید، قبلتر مطلبی با عنوان در مذمت نوشتن، در وبلاگ شخصیم منتشر کردم.)
در تلاش برای توضیح این فعالیت، برخی ممکن است بعد از مطالعه این مطلب اسم هنردرمانی، مراقبه یا… روی آن بگذارند، اما نه علم است، نه در مان و نه فعالیتی هدف دار، تمرینی است که انجام میدهیم و خود فعالیت خودش را در حین عمل تعریف میکند!
روش انجام تمرین نقاشی بی کلام و وسایل مورد نیاز
مواردی که در ادامه بیان میکنم، توصیه و نکات کلی برای انجام تمرین نقاشی بی کلام است:
- زمان مناسب برای انجام تمرین نقاشی بی کلام، اوایل روز است، یا بازه زمانی از روز را مشخص کنید که به اندازه ۱۰-۱۵ دقیقه زمان خلوت و بدون حواسپرتی داشته باشید.
- اگر عادت به ژورنال نویسی روزانه دارید، بهتر است تمرین نقاشی بی کلام را پیش از نوشتن انجام دهید.
- موسیقی یا افزودنی به این فعالیت اضافه نکنید، ساده و در شرایط عادی زندگی آن را انجام دهید.
و اما ابزار و وسایل مورد نیاز برای نقاشی بیکلام
ابزار خاصی نیاز نیست، فقط از تبلت طراحی و نقاشی دیجیتال استفاده نشود، حس لامسه در این فعالیت اهمیت دارد.
بهتر است از وسایل طراحی دقیق، هم استفاده نشود، مانند راپید یا مارکر، اگر از مداد هم استفاده میکنید، سعی کنید مداد را به حالت کف دست بگیرید، نه حالت نوشتاری.
وسایل سادهای که میتوانم مثال بزنم؛ زغال نرم یا فشرده، قلم مو و آبرنگ یا آب مرکب، حتی از یک سینی خاک یا حجم سازی با خمیر هم میتوانید استفاده کنید.
تمرین اول نقاشی بی کلام
فعالیت اول؛ سه گام دارد. حس یا مفهومی در هر گام بیان میشود، اگر آن حس را داشتید یا تجربه کرده بودید، تصور میکنید، خاطره را در ذهن بازسازی می کنید و شروع میکنید.
بهتر است سه گام به ترتیب انجام شود و نکته بسیار مهم، اگر حسی که بیان میشود را ندارید و با حال خوبی مشغول گذران زندگی هستید، این فعالیت را انجام ندهید.
گام اول تمرین اول:
حس ترس از دست دادن (نه مفهوم کلی ترس)
با توجه به شرایط فعلی مقابل کاغذ یا وسایلی که آماده کردید بنشینید، اگر این ترس را دارید شروع کنید، سعی کنید تمرکز را روی لمس قلم با کاغذ و تجربه حس ترس از دست دادن باشد، به هر شکل و فرمی که آن را حس میکنید یا واکنشی ایجاد میشود به لمس روی کاغذ انتقالش دهید. توصیه میکنم برای این گام از یک رنگ استفاده کنید.
کمی توضیحات اضافی؛
ترس از دست دادن دایره وسیعی دارد، شرایطی را تخیل کنید که شاهد از دست دادن باشید؛ از ترس از دست دادن وسایل شخصی، دارایی، هویت، آبرو، عزیزان، روابط عاطفی، نقص عضو و…، هر چیز که تعلق و وابستگی برای شما دارد.
دقت داشته باشید، در خلال تمرین، برای اجتناب از مواجه و تجربه طولانی این حس، فرمهای گریزان و متفاوتی به خود میگیرد، ممکن است حواس پرتی ایجاد شود، ممکن است حس خشم، انزجار و کلافگی ایجاد شود، ممکن است ناگهان حس ناپدید شود، ممکن است خیالپردازی برای راهحل مقابله برای مقابله با از دست دادن ایجاد شود. هر تکاپویی برای درگیری غیر مستقیم و متمرکز نشدن احتمال دارد.
سعی کنید ۱۰ دقیقه با این تصور هر طرح یا نقشی را روی کاغذ منتقل کنید، عجله نکنید، خود نقاشی و طراحی اهمیتی ندارد؛ فقط تمرکز روی حس لامسه و تصور ترس از دست دادن در بازه زمانی ۱۰ دقیقه.
توضیحاتی اضافه و زیادی بیان کردم که از نظر خودم لزومی نداشت، اما شاید برای تمرین اول و گام اول کمی نیاز باشد. در انتهای فیلم، تمرین عملی خود را قرار دادهام، اما توصیه میکنم حتی اگر کنجکاو بودید، بعد از مدتی آن بخش را تماشا کنید تا تجربه درونی خود را داشته باشید، لازم است این تمرین بدون الگو انجام شود، حتی در مورد حسی که بعد از انجام تمرین ممکن است تجربه کنید صحبتی نمیکنم.
گام دوم تمرین اول:
اگر همچنان حس ترس از دست دادن را دارید، بلافاصله گام دوم را شروع نکنید، کمی وقفه ایجاد کنید.
در این گام از ترس از دست دادن میگذریم، حس غم از دست دادن را تصور میکنیم، اما سراغ خیالپردازی برای آینده نروید، غم از دست دادن برای گذشته است، پس سوژه ترس از دست دادن با غم از دست دادن متفاوت است، موقعیتی را تصور کنید که چیزی یا شخصی را در واقعیت از دست دادهاید.
ممکن است موقعیت یا فرصتی را در روز و زمان گذشته از دست داده باشید، یا عزیزی از دست رفته باشد، هر تجربهای که از زمان گذشته همچنان با شما همراه است، هر از گاهی از درون دچار انقباض و فرورفتن میشوید.
مانند گام قبل؛ در بازه زمانی ۱۰ دقیقه، تمرکز خود را روی حس لامسه و غم درون خود و واکنشهای متناظر با آن نگهدارید.
و مجدد، مانند توضیحات اضافی گام اول؛ حس غم از دست دادن، ممکن است تبدیل به پذیرش و گشایش بشود یا تبدیل به ترس تجربه مجدد، هر شکل و تقلایی برای فرار از تمرکز ممکن است. هر زمان که متوجه شدید، مجدد روی حس لمس و غم تمرکز کنید.
گام سوم تمرین اول:
برای این گام هم عجله نکنید، اگر هنوز حس ترس یا غم درونتان وجود دارد، اجازه بدهید این حسها بمانند، بیقراری و عجلهای برای رهایی نداشته باشید.
در این گام، به مفهوم پذیرش یا آرامش پذیرش یا تجربهای که از این مفهوم در ذهن دارید توجه کنید، نقطهی کمرنگ امید. حتی احتمال دارد، در خلال انجام گامهای قبل این لحظاتی فرمی از این حس را تجربه کرده باشید.
مجدد به همان روش؛ در بازه زمانی ۱۰ دقیقه، به حس لمس و پذیرش یا آرامش توجه کنید.
سخن موقتا پایانی و توصیههای نهایی
تمرین اول نقاشی بی کلام را حداقل ۲-۴ هفته انجام دهید.
اما بازه زمانی انجام این سه گام برای هر شخص متفاوت است، ممکن است شخصی سه گام را متوالی در یک روز انجام دهد و شخص دیگری هر گام را در یک روز، در خلال تمرین متوجه ارتباط خود با تمرین خواهید شد، اما حفظ روتین و تداوم آن را توصیه میکنم.
طراحی یا نقاشیهایی که در خلال این تمرین نقاشی بی کلام انجام دادید را حفظ نکنید و آن را از بین ببرید.
بعد از اتمام هر گام، حداقل یک خط درک کلامی خود را بنویسید.
مهم نیست این تمرین چه نتیجهای ایجاد میکند، بدون نتیجهگرایی با فرآیند و تمرین همراه شوید.
ادامه دارد…
این مطلب و آموزش توسط گروه طراحی روشن بدون هیچ حمایت مالی آماده شده است، اگر از نوشته و فیلم استفاده میکنید و بازنشر میدهید، لطفا نام منبع را حذف نکنید، تا زحمت و هزینهای که پرداختهایم، حفظ شود. ممنونم
سلام وقت شما بخیر استاد طهانی عزیز
این تمرین یجواریی مثل تخلیه احساسات بد زندگیه درسته؟
نمونه تمرینی هم که انجام دادید یا فال قهوه افتادم میدونم بی ربط بود ولی یاد اون لحظه ایی که فنجون قهوه رو برمیگردونن افتادم
سلام مخلصم سید مهدی عزیز
نمیتونم بگم (تخلیه) و حتی (احساسات بد)، چون این برچسب گذاری از نظر من جهت میده به مشاهده حس. بیشتر شبیه هواشناسی هست که آسمون و وضعیت هوا رو بدون قضاوت رصد میکنه. ما صرفا تجربهای که درک میکنیم رو به حس لامسه ربط میدیم.
سلام روزتون بخیر
به نظر من تمرین خوبی هست گاهی آدم ها حس هایی رو تجربه می کنن چه خوب و چه بد که دوست ندارن به هر دلیلی برای کسی توضیح بدن یا حتی اون رو بنویسند چون گاهی ذهن اونقدر درگیر و مستاصل هست که توانایی گذاشتن کلمات کنار هم رو نداره و نمی تونه درک درستی از احساساتش داشته باشه من گاهی این احساساتم رو با خط خطی کردن با خودکار روی کاغذ انتقال می دادم و گاهی هم با مداد نه به شکل نوشتاری و می انداختمشون دور ، فکر می کنم از قبل این تمرین رو شروع کردم و البته حس خوبی بهم میداد البته با آبرنگ یا آب مرکب باید امتحان کنم می تونه بهتر حس رو انتقال بده چون دست آزادی بیشتر و سریعتری برای انتقال احساسات داره اونجایی که قلب و مغز میتونن به دور از هر هیاهویی با هم هم جهت بشن و هنر رو خلق کنن …
ممنون از شروع این تمرین که متفاوت هست و بی قضاوت
سلام خیلی ممنون خانم افشاری
بله تمرین پیچیدهای نیست، احتمالا بعنوان یه طراح یا نقاش باهاش برخورد داشتیم، حتی میشه فرض کرد قبل از پیدایش خط و زبان ازش استفاده میشده، من کمی چکش کاریش کردم و ساختار دادم که مواجه با حسها و مفاهیم بیشتر بشه. بیقضاوت هم نکته خوبی بود که اشاره کردید.
استاد ممنون از این آموزش جادوی شگفت انگیز شما عالی هستین ❤️
ممنون از لطف و حمایتتون