محو کن طراحی مانند سایر اقلام مصرفی طراحی و نقاشی است، البته کمی متفاوتتر. محو کن طراحی یا محو کن کاغذی مانند مداد طراحی و پاک کن، مصرف شدنش به چشم نمیآید، اما اگر تجربه استفاده از محو کن را داشته باشید میدانید که محو کنی که برای نقاشی مداد رنگی استفاده میکنید برای تکنیک سیاه قلم به راحتی قابل استفاده نیست.
در این مطلب به این موضوع میپردازم که آیا خرید محو کن مناسبتر است یا تمیز کردن آن؟ و همچنین بین روشهای مختلف تمیز کردن و تراشیدن محو کن، کدام بهینهتر است؟
آیا محو کن طراحی قابلیت تراشیدن و تمیز شدن دارد؟
بله، محو کن طراحی کاغذی و سیلیکونی هر دو قابلیت تمیز کردن دارند اما به روشهای متفاوت.
محو کن طراحی را مانند مداد بتراشیم؟
خیر، تراشیدن محو کن کمی حساسیت بیشتر دارد و بعنوان آخرین روش تمیز کردن محو کن توصیه میکنم.
چه زمانی محو کن طراحی را تمیز کنیم؟
بستگی به تکنیک نقاشی و میزان طراحی شما دارد، اگر روزانه سفارش سیاه قلم میگیرید شاید بهتر باشد از چند محو کن استفاده کنید و محو کنی که در مراحل اولیه استفاده میشود را بعد از هر سفارش تمیز کنید.
اگر امکان تماشای فیلم را ندارید، مقاله زیر چکیده آن است و میتوانید آن را مطالعه کنید:
چرا محو کن طراحی را تمیز کنیم؟
این سوال را با این پیشفرض مطرح کردم که تجربه استفاده از محو کن را نداشته باشید. وقتی از محو کن کاغذی در طراحی استفاده میکنید سطح نوک محو کن با گرافیت، پودر زغال یا رنگدانههای مداد رنگی پوشیده میشود.
در این حالت اگر بخواهید قسمتهایی از طراحی یا نقاشی خود را که لایهگذاری ظریفی دارند یا تن ملایم وجود دارد، محو کنید، ممکن است روی سطح طراحی خود لکه ایجاد کنید.
این وضعیت برای تکنیکهای مختلف جدیتر است، یعنی محو کنی که برای سیاه قلم استفاده میکنید برای نقاشی مداد رنگی فاجعه به بار میآورد.
برای جلوگیری از این وضعیت، میتوانید از چند محو کن استفاده کنید یا محو کنهای خود را تمیز کنید.
روشهای تمیز کردن محو کن طراحی
ابتدا قیمت یک محو کن طراحی نو را در نظر بگیریم و در ادامه بررسی کنیم که خرید محو کن بصرفهتر است یا تمیز کردن آن.
با توجه به تغییرات شدید قیمتها، روی نسبت قیمت وسایل با یکدیگر، توجه خواهیم کرد، مثلا محو کن طراحی با کاغذ سنباده چه اختلاف یا نسبتی دارد.
وسایلی که برای تمیز کردن یا تراشیدن محو کن بررسی میکنم:
- پاک کن
- کاغذ سنباده
- کاتر
- تراش
و برای بررسی قیمتها، وسایل متوسطی را بررسی میکنیم یعنی سراغ قیمت محو کن کنته پاریس یا کاتر الفا (Olfa) نمیرویم.
روش اول: استفاده از پاک کن برای تمیز کردن محو کن کاغذی
ایده سادهای است، اگر پودر گرافیت یا مداد رنگی بصورت سطحی روی محو کن کاغذی قرار گرفته باشد پس برای تمیز کردن، میتوانیم از پاک کن استفاده کنیم.
پاک کن ساده و مستطیلی برای این روش عالی است، محو کن را با زاویه روی سطح پاک کن میکشیم و همزمان بین انگشتان خود محو کن را هم میچرخانیم.
مزیت این روش:
قیمت پاک کن ساده، حدود نصف تا یک چهارم قیمت محو کن کاغذی است.
سطح محو کن کاملا سالم میماند و روش سادهای است.
ایراد این روش:
اگر پودر زغال یا گرافیت زیاد روی سطح محو کن نفوذ کرده باشد، تمیزی کاملا رضایتبخش نخواهد بود.
روش دوم: استفاده از کاغذ سنباده برای تمیز کردن محو کن
من از یک ورق کاغذ سنباده شماره ۶۰۰ استفاده میکنم، این شماره در دسته خیلی نرم قرار میگیرد، اگر خواستید سنباده زبرتری تهیه کنید تا شماره ۲۰۰ احتمالا مناسب باشد.
برشی از کاغذ سنباده را روی سطح صافی قرار میدهم، محو کن را مانند روش اول روی سطح آن میکشم و بین انگشتان میگردانم، به زاویه محو کن توجه داشته باشید.
بعد چند بار کشیدن محو کن، کاغذ سنباده را تکان دهید تا برادههای سطح آن مانع تمیزکاری نشوند.
با این روش میتوانید به نوک محو کن هم فرم تیزی بدهید، در انتها نیز با یک دستمال نوک محو کن را تمیز کنید.
مزیت این روش:
قیمت کاغذ سنباده هم قیمت یک محو کن کاغذی متوسط است، البته ما برش کوچکی از ورق سنباده را استفاده میکنیم، پس معادل استفاده از پاک کن است.
تمیزکاری با این روش به نسبت پاک کن کیفیت بهتری دارد و به بافت محو کن هم آسیبی نمیرسد.
ایراد این روشن:
اگر از کاغذ سنباده زبر استفاده شود، بافت سطح محو کن کاغذی آسیب میبیند.
به دلیل وجود برادههای کاغذ، به نسبت پاک کن روش پرزحمتتری است.
روش سوم: استفاده از تراش برای تراشیدن محو کن
این روش سادهترین روش تراشیدن محو کن است(به نسبت کاتر)، من از یک تراش با سوراخ بزرگ استفاده میکنم، اما بازدهی این روش را هم باید بررسی کنیم.
سعی میکنم با فشار کم و با حوصله این کار را انجام دهم و برادههای روی تراش را هم هر از گاهی تمیز کنم.
تمیزکاری تا حد کمی انجام شد، نوک محو کن قابلیت تمیز شدن نداشت.
مزیت این روش:
فرم گرد نوک محو کن آسیبی نمیبیند و حفظ میشود.
ایراد این روش:
با توجه به سایز محو کن لازم است تراش مناسب پیدا شود.
قیمت تراش هم قیمت محو کن کاغذی به بالا است(۱ تا ۱۰ برابر محو کن) تراشهای ارزان هم کیفیت مناسبی ندارند.
تمیزکاری پرزحمت و زمانبر است و نوک تیز محو کن هم به آسانی تمیز نمیشود.
روش چهارم: تراشیدن محو کن با کاتر
البته در این روشن از چاقو و تیغ هم میتوان استفاده کرد، کاتر را بعنوان نمونه معرفی کردم. من از یک کاتر فلزی کوچک استفاده میکنم.
در این روش بافت و فرم محو کن کاملا تحت تاثیر قرار میگیرد.
برخلاف تراشیدن مداد، لازم است با ملایمت بیشتری و زاویه کمتری کاتر را روی نوک محو کن به حرکت درآورید.
چرخش ملایم و گرد کردن نوک محو کن به صبر و دقت بیشتری نیاز دارد.
مزیت این روش:
قیمت کاتر معمولی هم قیمت محو کن است اما طول عمر مناسبی دارد و برای تراشیدن مداد هم قابل استفاده است.
نوک محو کن کاملا تمیز میشود چون لایه برداری عمیقی انجام میدهیم.
میتوانیم فرم و نوک محو کن را به سلیقه و نیاز خود بتراشیم.
برای محو کنهایی که نوک آنها آسیب دیده است این روش مناسب است.
ایراد این روشن:
به دلیل تغییر بافت و فرم نوک محو کن، برای محو کنهای کاغذی نو توصیه نمیشود.
به نسبت روشهای اولیه چالش بیشتری دارد، حتی اگر تجربه کار با کاتر را دارید یک اشتباه، فرم نوک محو کن را تغییر میدهد.
نتیجهگیری و پیشنهاد روش مناسب تمیز کردن محو کن
با توجه به بررسی که کردیم احتمالا مناسبترین روش تمیزکردن محو کن طراحی را انتخاب کردهاید، اما من برای جمعبندی مطلب نظر خودم را بیان میکنم:
۱- اگر به تازگی قصد یادگیری طراحی پایه و طراحی چهره با مداد را دارید، توصیه میکنم حداقل یک سال از محو کن استفاده نکنید.
۲- اگر تکنیکهای نقاشی و طراحی مختلفی انجام میدهید، ترجیحا برای هر تکنیک یک محو کن طراحی متوسط داشته باشید.
۳- روش پاک کن و کاغذ سنباده مناسبترین روش برای حفاظت و تمیز کردن محو کن طراحی است، با این دو روش میتوانید تا مدتها از محو کن کاغذی خود مانند روز اول استفاده کنید.
۴- تراشیدن محو کن کاغذی را بعنوان آخرین گزینه استفاده کنید، اگر محو کنی دارید که نوک آسیب دیده دارد یا تجربه زیاد کار با کاتر را دارید یا قصد دارید نوک محو کن را بنا به نیاز خود تغییر شکل دهید، تراشیدن محو کن مناسب شما است.
۵- همانطور که متوجه شدید، میتوانید از ترکیب این روشها برای نتیجهگیری بهتر استفاده کنید، برای مثال، اگر محو کن خود را تراشیدید، میتوانید با کاغذ سنباده سطح نوک آن را یکدست کنید.
امیدوارم از این مطلب استفاده مفیدی ببرید، با توجه به گرانی وسایل طراحی و نقاشی، دقت در استفاده و نگهداری یکی از گزینههای هوشمندانه است.
اگر تجربه استفاده از این روشها یا روش دیگری برای تمیز کردن محو کن دارید، خوشحال میشوم در بخش نظرات آن را با من و سایر دوستان خود به اشتراک بگذارید.
این مطلب و آموزش توسط گروه طراحی روشن بدون هیچ حمایت مالی آماده شده است، اگر از نوشته و فیلم استفاده میکنید و بازنشر میدهید، لطفا نام منبع را حذف نکنید، تا زحمت و هزینهای که پرداختهایم، حفظ شود. ممنونم
درود استاد
بسیار عالی
ممنونم حسین جان
سلام استاد طهانی عزیز
مثل همیشه عالی و دلسوزانه تجربیات ارزشمندی در اختیار عموم گذاشتید ممنونیم
بنظر شما با سوهان ناخن هم میشه تمیز کاری انجام داد؟
سلام سید مهدی عزیز، ممنون از نظرت.
اگر سوهان فلزیش منظورت هست بنظرم گزینه مناسبی نیست، فکر میکنم برای بافت نرم سطح محو کن اصطکاک یک دستی ایجاد نکنه، اما مدلهایی که دارای سطح شنی و درجه بندی هست، بنظرم این امکان رو میدن. (البته تمام مواردی که گفتم در حد حدس هست)
ممنون از به اشتراک گذاشتن تجربیاتتون
امیدوارم ادامه دار باشه و سالیانه و یا ماهانه فقط یه تجربه یا یه ایده توی سایتتون منتشر نکنید چون هنرجوهاتون حتما نیاز دارند که از تجربیات شما توی حوزه هنری استفاده کنند،
فعلا توی برنامه ام استفاده از محو کن نیست ولی حتما در آینده از این مطلب استفاده می کنم
خواهش میکنم خانم افشاری، ممنون از نقد و یادآوریتون، خودم هم امیدوارم، البته با دو دوره طراحی چهره و دوره فیگور و آناتومی، خیلی تمرکز و فرصت برای نوشتن و تولید مطلب برای بخش آموزشهای رایگان ندارم، اما تلاشم رو میکنم.
توضیحات شما جامع و کامل ، واضح و روشن ، صمیمی و دوستانه بود ، واقعا سپاسگزارم
ممنونم از انرژی و حمایتتون