چالش طراحی ذهنی

طراحی ذهنی چیست؟ تمرین طراحی ذهنی برای تقویت حافظه تصویری

طراحی ذهنی، شاید برای خیلی از طراحان آرزوی بزرگی باشد. البته برای نقاشان بیشتر با تکنیک سروکار دارند ممکن است طراحی ذهنی اهمیت نداشته باشد.

طراحی ذهنی با تخیل طراح ارتباط دارد، نوع روایت طراح از موضوعات و محیط اطرافش، حس، تفکر و بینش طراح در طراح ذهنی مشخص است.

برخلاف طراحی چشمی سبک رئالیسم، فتورئالیسم و هایپررئالیسم، تصویر نقاشی شده، همان تصویر مشاهده شده نیست.

در فیلم زیر یک تمرین چالشی برای تقویت طراحی ذهنی گفته شده است، که به تقویت حافظه تصویری کمک میکند.

در جلسه دهم طراحی پایه انیشتین مقدمه ای از طراحی ذهنی را بیان کردیم و این تمرین بخشی از این جلسه است.

برای دریافت چک لیست و مدل های توصیه شده جناب طهانی برای این تمرین طراحی ذهنی، روی دکمه زیر کلیک کنید.

اگر می‌خواهید در مورد طراحی ذهنی بیشتر بدانید، توضیحات را در ادامه مطالعه کنید، این مطالعه ۵ دقیقه از وقت شما را میگیرد.

طراحی ذهنی چیست؟

بخواهم خیلی ساده و کوتاه تعریفی بیان کنم، طراحی ذهنی؛ مهارت یادآوری، ترکیب، ویرایش و پردازش تصاویر از حافظه(visual memory) است.

اول مراحل یک طراحی ذهنی را بیان کنیم سپس هر بخش کمی توضیح بدهیم و شبیه سازی کنیم تا متوجه بشیم برای طراحی ذهنی چه بخش هایی را باید در خودمون تقویت کنیم یا چه مهارت هایی را باید آموزش ببینیم.

  • مهارت دانش طراحی(طراحی پایه، تقویت دست و مطالعه، Basic Drawing)
  • مهارت مشاهده (Observation)
  • یادآوری و حافظه تصویری (visual memory)
  • ترکیب، ویرایش و پردازش تصاویر (CEP)

مهارت دانش طراحی:

در تعریف یک خطی حرفی از مهارت دانش طراحی یا طراحی آکادمیک نزدم ولی تا زمانی که دستتان در اختیار خودتان نباشد و نحوه مطالعه اشیا و محیط پیرامونتان، پرسپکتیو و… را درک نکرده باشید، حتی اگر ذهن خلاقی داشته باشید تصویری که طراحی میکنید با طرحی که در ذهن دارید کاملا متفاوت است، شاید یکی از حالت های زیر را حتی اگر خیلی خلاق باشید تجربه کرده باشید:

یک شخصیت یا کاراکتر در ذهن دارید ولی تسلط و آشنایی به فیگور و آناتومی ندارید.

طرح یک خودرو به ذهنتان رسیده ولی نمیتوانید طراحی خودرو را روی کاغذ بیاورید.

لباس یا تنپوش یا طرحی برای روی لباس به ذهنتان رسیده ولی فیگور و آناتومی و اجرای آن برای شما ممکن نباشد.

طراحی ذهنی چیست؟ تمرین طراحی ذهنی برای تقویت حافظه تصویری

این موارد و مثال ها همینطور می‌تواند ادامه داشته باشد برای تتو، طراحی جواهر و زیورآلات، انیمیشن و…، بیشتر هنرجوهای خلاقمان این دغدغه ها را داشته اند.

شاید این راهکار به ذهنتان برسد که، از یک طراح کمک میگیرم یا با نرم افزار های گرافیک کامپیوتری مشکل این مرحله رفع می‌شود؛ قصد مخالفت ندارم، اما وقتی شما داستانی را می‌شنوید یا کتابی را می‌خوانید، تصویری که در ذهن شما شکل میگیرد با ذهن نویسنده یا سایر خوانندگان یکی است؟این مورد را تجربه کرده اید؟ پس با فرض اینکه شما برای طراح ایده خود را کامل توضیح دهید نتیجه روی کاغذ ۱۰۰٪ با تصویر ذهنی شما تطبیق نمیکند، این تصویر ۵۰٪ از ذهن شما و ۵۰٪ ذهن طراح است، پس تفاوت طبیعی است.

اگر از نرم افزار های گرافیکی هم استفاده کنیم، وسیله را داریم ولی مهارت پایه را نداریم و یادگیری و اجرای ما با بارها سعی و خطا طراحی خام خواهد شد، این مورد اشتباهی است که اغلب دوستانی که وارد حرفه نقاشی دیجیتال، مجسمه سازی دیجیتال و مدل سازی می‌شوند مرتکب می‌شوند. طراحی پایه و دانش پایه نقاشی برای هر سبک و شاخه هنرهای تجسمی لازم است.

پس حتی قبل از یادگیری فیگور و آناتومی، طراحی چهره، نقاشی پرتره، نقاشی منظره، تتو، طراحی لباس، طراحی شخصیت و تصویر سازی و…، باید دستتان در کنترل شما باشد و به طراحی پایه مسلط باشید.

مهارت مشاهده:

قبلا در مقاله طراحی پایه یا طراحی مبتدی؟ در مورد تفاوت تماشا کردن و دیدن صبحت کردیم.

اما مشاهده(Observation) یک سطح بالاتر از دیدن است، مشاهده؛ دیدن به همراه مطالعه و تحلیل و مرتب سازی و ذخیره اطلاعات است.

پس اگر بخواهیم تحلیل و طبقه بندی کنیم:

  • افراد عادی سوژه و محیط اطراف را تماشا میکنند.
  • نقاشان و طراحان چشمی، محیط و مدل ها را خوب می‌بینید(دیدن)
  • طراحان ذهنی و خلاق، محیط و رویداد های اطراف خود را مشاهده می‌کنند.

پس قبل از فراگیری طراحی ذهنی باید به طراحی چشمی مسلط شویم و از آن استفاده کنیم.

یادآوری و حافظه تصویری:

حافظه تصویری(visual memory) برای طراح ذهنی بسیار اهمیت دارد، مانند حافظه کلامی برای یک نویسنده یا سخنران.

بعد از مشاهده باید بتوانیم اطلاعات و تصاویر ذخیره شده را در حافظه خود یادآوری کنیم و استفاده کنیم.

این اطلاعات می‌تواند فاصله چرخ ها در طراحی خودرو، اصول ارگونومی در طراحی محصول، اصول فیگور و آناتومی و رنگشناسی در طراحی لباس یا… باشد.

فرض کنید در یک داستان مصور می‌خواهید مانند تصویر زیر  طراحی ذهنی یک گربه را انجام دهید، باید از تصاویر و مشاهدات خود در حافظه استفاده کنید و آناتومی گربه را به یاد بیاورید تا مفصل ها را اشتباه طراحی نکنید! بله این اشتباه شایع است!

طراحی ذهنی چیست؟ تمرین طراحی ذهنی برای تقویت حافظه تصویری

ترکیب، ویرایش و پردازش تصاویر:

برخی از طراحان مهارت طراحی ذهنی را تا مرحله قبل مسلط می‌شوند ولی مهارت آن ها در استفاده از تصاویر حافظه تصویری بدون تغییر است، یعنی می‌توانند یک چهره یا حیوان یا فیگور انسانی را ذهنی طراحی کنند ولی خلق تصویر جدید برایشان ممکن نیست.

طبیعی است، بعد از تقویت مشاهده و حافظه تصویری باید مهارت ترکیب، ویرایش و پردازش را تمرین کرد، که برخی هنرمندان از اصطلاح الهام گرفتن نیز استفاده میکنند.

وقتی شما چهره یک انسان را ویرایش میکنید(کاریکاتور) یا سر یک حیوان و حیوان دیگر را ترکیب می‌کنید یا از تصاویر طبیعت برای طراحی استفاده میکنید(Bionic design؛ مانند طراحی خودرو از روی حیوانات در تصویر زیر) شما وارد حوزه تصویرسازی(illustration) و طراحی مفهومی(conceptual design) شده اید.

طراحی ذهنی چیست؟ تمرین طراحی ذهنی برای تقویت حافظه تصویری

اگر بخواهیم مهارت های بالا را در افراد مختلف شبیه سازی کنیم هر مهارت و مرحله مانند تصاویر زیر می‌شود.

طراحی ذهنی چیست؟ تمرین طراحی ذهنی برای تقویت حافظه تصویری

طراحی ذهنی چیست؟ تمرین طراحی ذهنی برای تقویت حافظه تصویری

طراحی ذهنی چیست؟ تمرین طراحی ذهنی برای تقویت حافظه تصویری

طراحی ذهنی چیست؟ تمرین طراحی ذهنی برای تقویت حافظه تصویری

طراحی ذهنی چیست؟ تمرین طراحی ذهنی برای تقویت حافظه تصویری

طراحی ذهنی چیست؟ تمرین طراحی ذهنی برای تقویت حافظه تصویری

تمرین طراحی ذهنی:

برای تقویت و تمرین نقاشی ذهنی می‌توان هر کدام از بخش های بالا را جداگانه تقویت کرد و در انتها در کنار هم استفاده نمود.

در فیلم چالش تمرین طراحی ذهنی، مهارت مشاهده و یادآوری تقویت می‌شود.

البته چند نکته برای این تمرین مهم است(توضیحات مربوط به فیلم و چک لیست تمرین بالا است):

  • قبل از شروع این تمرین مهارت طراحی پایه یا همان طراحی چشمی خود را کامل کنید.
  • در فیلم چالش روی طراحی چهره انجام شده است، ولی شما حتما طبق ترتیب مدل هایی که در چک لیست بالا قرار داده شده از طراحی ذهنی ساده شروع کنید و به مدل های پیچیده تر برسید.
  • جزئیات و نسبت تصویر در این تمرین باید صحیح باشد، با تمرکز تمرین را انجام دهید، سطحی تمرین کردن هیچ کمکی نمیکند.
  • اگر طراحی ذهنی جز علایقتون است و مرحله اول را گذرانده اید در کنار مشاهده و سایر تمرین ها، هفته ای دو جلسه تمرین طراحی ذهنی انجام دهید(تمرین های جلسه دهم طراحی پایه انیشتین)
  • هنرجویان دوره طراحی پایه انیشتین، این تمرین مانند سایر بخش ها در حساب کاربریشان است، نیاز نیست مجدد دانلود کنید.
  • تا پایان اردیبهشت ماه ۱۴۰۰ طبق توضیحات جناب طهانی و چک لیست ‌به یک نفر منتخب که این چالش را خیلی خوب انجام داده باشد، جایزه داده می‌شود(در چک لیست کامل توضیح داده شده است). چنانچه برای ماه های بعد نیز این چالش جایزه داشته باشد در پیج اینستاگرام طراحی روشن اطلاع رسانی خواهد شد.

جمع بندی:

همانطور که بعد از دیدن فیلم و خواندن توضیحات متوجه شده اید، طراحی ذهنی جز مراحل نهایی و بالاترین سطح مهارت یک طراح خلاق است، در نتیجه تمرین برای یک هفته یا یک ماه برای رسیدن به این مهارت کافی نیست و در برنامه همیشگی تمرین طراحی و نقاشی خود باید قرار دهیم.

برای تمرین بیشتر می‌توانید طراحی ذهنی سنگ را طبق فیلم تمرین کنید و خلاقیتتان را در این مدل ها تست کنید.

آیا شما به طراحی یا نقاشی ذهنی علاقه دارید؟ برای چه هدفی قصد تقویت این مهارت را دارید؟خلاق هستید و ایده های خود را روی کاغذ نمی‌توانید اجرا کنید یا نقاش چشمی خوبی هستید ولی ایده و تصاویر در ذهنتان باقی نمیماند؟

سعی میکنم بیشتر روی طراحی ذهنی مطلب قرار دهم اگر جز علایق شما نیز باشد و حمایت کنید.