نقاشی سایه روشن با مداد رنگی یعنی چی؟ آیا همان سایهپردازی است یا ترکیب رنگ در مداد رنگی؟ چه کاربردی در نقاشی مداد رنگی دارد؟ و نحوه یادگیری این مهارت، تمام مواردی است که در این مطلب قصد دارم بیان کنم.
اگر به تکنیک نقاشی مداد رنگی علاقهمند هستید یا دوست دارید برای اجرای تصویرسازیهای خود از رنگ استفاده کنید، توصیه میکنم حداقل تمرین عملی این مطلب را با من همراه باشید.
برای شروع یادگیری این مهارت، نیاز به مداد رنگی حرفهای ندارید.
اگر امکان تماشای فیلم را ندارید، مقاله زیر چکیده آن است و میتوانید آن را مطالعه کنید:
نقاشی سایه روشن با مداد رنگی یعنی چی؟
در طراحی با مداد سیاه و سیاهقلم، عبارت سایه روشن بیشتر به معنی مشاهده و درک تغییر نور و سایه (Light & Shadow) است، اما سایهپردازی (Shading) به معنی ایجاد فرم با تغییر درجه تیرگی و روشنی (Value) است.
این دو اصطلاح در کاربرد عمومی گاهی به جای هم استفاده میشوند، اما از نظر تخصصی متفاوت هستند.
اما در تکنیک مداد رنگی، علاوه بر تغییر درجه تیرگی و روشنی، تغییر شدت و اشباع رنگ نیز برای ایجاد سایه و فرم استفاده میشود.
حالت دیگری که در نقاشی مداد رنگی امکانپذیر میباشد، مشابه لایهگذاری در نقاشی آبرنگ است. مداد رنگی تقریباً یک مدیوم نیمهشفاف است و امکان لایهگذاری رنگها را میدهد.
یعنی میتوانیم بهصورت تدریجی و با تکنیک لایهگذاری، از رنگی به رنگ دیگر تغییر ایجاد کنیم یا همان Gradient.
در استفاده روزمره و غیرتخصصی، به همه این موارد سایه روشن مداد رنگی گفته میشود، اما تفاوتهای تخصصی در کاربرد دارند.
نقاشی سایه روشن چه کاربردی در نقاشی مداد رنگی دارد؟
با توجه به توضیحی که در بخش قبل بیان کردم، اگر بخواهیم نقاشی حرفهای مداد رنگی انجام دهیم، برای ایجاد عمق و بُعد در این تکنیک به مهارت سایهپردازی و ترکیب رنگ نیاز داریم.
پس مهارتهای مرتبط با سایه روشن، شامل ارزش نوری، کنترل رنگ، لایهگذاری و تغییر اشباع رنگ، بخشی از یادگیری تکنیک نقاشی مداد رنگی حرفهای هستند.
بدون استفاده از این تکنیک، نقاشی مداد رنگی ما تخت و بدون بُعد دیده خواهد شد و در مراحل حرفهایتر نمیتوانیم با ترکیب چند رنگ به رنگ مورد نظر برسیم که این چالش بهطور ویژه در نقاشی مداد رنگی چهره بیشتر دیده میشود.
تمرینهای لازم برای تقویت مهارت نقاشی سایه روشن با مداد رنگی
مانند بیشتر موضوعات طراحی و نقاشی، مهارت سایه روشن یا سایهپردازی با مداد رنگی نیاز به تکرار و تمرین عملی دارد. در این بخش به ترتیب، تمرینهای لازم برای تقویت این مهارت را بیان میکنم.
توصیه میکنم روند انجام این تمرینها را بهصورت مداوم و با ترتیب بیانشده دنبال کنید.
وسایل لازم برای تمرین نقاشی سایه روشن با مداد رنگی
برای این تمرینها فقط به چند مداد رنگی و کاغذ احتیاج داریم.
میتوانید از یک مداد رنگی ارزان استفاده کنید، با حداقل ۳ رنگ.
بهتر است از کاغذ ضخیم (گرم بالا) استفاده کنید. لزومی ندارد کاغذ حرفهای نقاشی مداد رنگی یا سیاهقلم باشد، اما کاغذ تحریر یا کاهی نیز نباشد، چون ضخامت کاغذ برای ترکیب رنگ و لایهگذاری اهمیت دارد.
تمرین تنالیته رنگ مقدماتی
این تمرین مشابه تمرین نوار سایه در طراحی با مداد سیاه است. ابتدا یک نوار ۱۰ سانتیمتر یا ۶ سانتیمتر رسم کنید و آن را به سه بخش تقسیم کنید.
هر سه بخش را با فشار بسیار کم و یکدست سایه بزنید. از کنار نوک مداد با حرکت مورب استفاده کنید.
سپس بخش وسط را با فشار دست متوسط، دوباره رنگآمیزی کنید.
در نهایت بخش آخر را با فشار دست بیشتر لایهگذاری کنید. دقت داشته باشید نهایت فشار را استفاده نکنید؛ در حدی که بافت کاغذ آسیب نبیند و کوبیده نشود.
این سه درجه، پایه اولیه مهارت سایه روشن با مداد رنگی است. اگر این بخش را با تسلط انجام دادید، تمرین بعد را شروع کنید.
تمرین تنالیته رنگ پیشرفته ۱
در این تمرین، نوار سایه را به اندازه ۲۰ تا ۲۴ سانتیمتر رسم کنید و آن را به ۱۰ تا ۱۲ خانه تقسیم کنید.
مانند تمرین مقدماتی، خانه اول را با فشار بسیار کم رنگآمیزی کنید (البته میتوانید خانه اول را خالی بگذارید و از خانه دوم شروع کنید).
میتوانید با همان فشار بسیار کم، ۱۲ خانه را رنگآمیزی کنید. این روش بسیار مناسب است، چون لایه اولیه روی سطح کاغذ، زمینه را برای لایهگذاریهای بعد آماده میکند.
اگر هم هر خانه را جدا رنگآمیزی میکنید، مشکلی ندارد. فشار دست را یکدفعه زیاد نکنید؛ با همان فشار کم چند بار رنگآمیزی را روی یک خانه انجام دهید تا از خانه قبل کمی پررنگتر دیده شود.
این روند را ادامه دهید و هر خانه را پررنگتر از خانه قبل، با چند بار رنگآمیزی و لایهگذاری کنید تا در خانه ۱۰ تا ۱۲ به بیشترین شدت رنگ ممکن آن مداد رنگی برسید.
این تمرین نیاز به استمرار و تکرار زیادی دارد تا مهارت کنترل فشار دست و تشخیص تن رنگها برای شما آسان شود.
تمرین تنالیته رنگ پیشرفته ۲
مشابه تمرین قبل است، اما در این تمرین ما ۱۰ یا ۱۲ خانه نداریم. یک نوار ۲۰ تا ۲۴ سانتیمتر رسم کنید.
قصد داریم از سمت چپ به سمت راست این نوار، از سطح سفید کاغذ به نقطه نهایی شدت رنگ ممکن آن مداد رنگی برسیم و کاملاً تدریجی، در واقع بیش از ۱۲ خانه را رنگآمیزی کنیم؛ به شکلی که مرز بین خانهها دیده نشوند.
توصیه میکنم با فشار خیلی کم، از قسمت سمت چپ بهآرامی و یکدست تا سمت راست را رنگآمیزی کنید.
اکنون میتوانید خیلی آرام و با کمی فاصله از نقطه اول، لایهگذاری را انجام دهید و دوباره تا انتهای نوار رنگآمیزی کنید.
روش دیگری که میتوانید استفاده کنید این است که قسمت میانی نوار تنالیته رنگ را با فشار متوسط رنگآمیزی کنید و قسمت سمت راست را نیز با فشار نهایی انجام دهید. این روش مشابه تمرین اول است و این تمرین را سادهتر میکند.
اکنون با لایهگذاری و حرکت تدریجی بین این نقاط، تغییر تدریجی را ایجاد کنید. دقت کنید که بین هر نقطه، تغییر تن تدریجی ایجاد شده باشد و اگر مرزی ایجاد شده بود، دو سمت مرز را با لایهگذاری محو کنید.
در نهایت، شما لازم است یک نوار با تغییر تن یکدست داشته باشید.
این تمرین شاید در نگاه اول ساده به نظر برسد، اما اگر به شکل صحیح انجام شود، چالش بیشتری را نسبت به تمرین قبل احساس خواهید کرد.
بخش دوم تمرین نقاشی سایه روشن با مداد رنگی
تمرین ترکیب دو رنگ با مداد رنگی
یک نوار ۱۰ یا ۶ سانتیمتر رسم کنید و آن را به سه بخش تقسیم کنید. برای این تمرین میتوانید از رنگهای آبی و قرمز، زرد و قرمز، زرد و آبی استفاده کنید.
خانه سمت چپ و وسط را با فشار خیلی کم و رنگ زرد رنگآمیزی میکنیم.
سپس خانه سمت راست و وسط را با فشار خیلی کم، با رنگ آبی رنگآمیزی میکنیم.
دوباره سراغ رنگ زرد میرویم و لایه دیگری اضافه میکنیم. از فشار زیاد استفاده نکنید.
این روند را برای رنگ آبی نیز تکرار میکنیم.
میتوانیم این لایهگذاری را چند بار تکرار کنیم تا به شدت رنگ مناسب برسیم. توصیه میکنم حداقل از سه لایه برای رنگآمیزی استفاده کنید و هرچه این لایهگذاری را بیشتر تمرین کنید، مهارت شما در کنترل شدت رنگ و ترکیب رنگها بیشتر خواهد شد.
تمرین تغییر تدریجی و ترکیب چند رنگ
یک نوار ۱۰ یا ۱۲ سانتیمتر رسم کنید، یک سر نوار را با رنگ زرد و سمت دیگر را با رنگ آبی رنگآمیزی کنید.
نوار را تا نیمه با رنگ زرد و آبی رنگآمیزی میکنیم، با فشار متوسط و ۲ تا ۳ بار لایهگذاری.
قسمت میانی نوار را نیز با چند بار لایهگذاری برابر، رنگ سبز را با ترکیب رنگ زرد و آبی ایجاد میکنیم.
حال با رنگ زرد روی نیمه آبی نوار (سمت راست نوار) لایهگذاری میکنیم و هرچه به سمت انتهای آبی نوار میرویم، فشار دست و تعداد لایهگذاری را کم میکنیم. میتوانید از رنگ آبی نیز برای لایهگذاری استفاده کنید تا ترکیب رنگ سبز را کنترل کنید.
همین کار را با رنگ آبی، در قسمت زرد نوار انجام میدهیم. مجدد میتوانید از رنگ زرد برای کنترل ترکیب استفاده کنید.
در ابتدای تمرین گفتم از فشار متوسط و لایهگذاری محدود برای نیمه نوار استفاده کنید. اگر در همان ابتدا با فشار زیاد و لایهگذاری نهایی، رنگ زرد و آبی را ایجاد کرده بودیم، امکان ترکیب رنگ و ایجاد این Gradient را نداشتیم.
تمرین رنگآمیزی دایره رنگ
این تمرین را میتوانید بهصورت یک نوار افقی نیز انجام دهید، اما انجام آن بهصورت دایره، به شناخت رنگهای مکمل و مجاور کمک میکند.
دو دایره هممرکز رسم کنید، مثلاً ۳ و ۶ سانتیمتر.
مانند شکل زیر، سه نقطه که تقریباً با هم زاویه ۱۲۰ درجه میسازند (مانند مثلث متساویالاضلاع) مشخص کنید و سه رنگ زرد، آبی و قرمز را در این نقاط روی نوار دایره لایهگذاری میکنیم.
دقت داشته باشید، از رنگ دیگری برای این تمرین استفاده نمیکنیم.
حال نقطه روبهروی هر رنگ را مشخص میکنیم و با ترکیب رنگهای کناری، رنگ مکمل را میسازیم.
روبهروی رنگ قرمز: با لایهگذاری برابر و ترکیب رنگ آبی و زرد، رنگ سبز را ایجاد میکنیم.
روبهروی رنگ آبی: با لایهگذاری برابر و ترکیب رنگ زرد و قرمز، رنگ نارنجی را ایجاد میکنیم.
روبهروی رنگ زرد: با لایهگذاری و ترکیب رنگ قرمز و آبی، رنگ بنفش را ایجاد میکنیم.
این سادهترین فرم دایره رنگ است، سه رنگ اصلی با سه رنگ مکمل و مجاورشان.
برای مرحله بعد، مانند تمرین قبل عمل میکنیم، یعنی از رنگ بنفش به سمت رنگ قرمز شروع به لایهگذاری با رنگ قرمز و آبی میکنیم، به نسبتی که هرچه به سمت رنگ قرمز میرویم، شدت رنگ قرمز بیشتر از آبی باشد.
این کار را برای سمت دیگر رنگ بنفش که در طرف رنگ آبی است، مجدد انجام میدهیم، اما برعکس؛ یعنی در لایهگذاری، هرچه به سمت رنگ آبی میرویم، رنگ آبی را بیشتر از قرمز استفاده میکنیم.
برای بخشهای دیگر دایره نیز به همین روش عمل میکنیم، یعنی برای رنگ نارنجی، هرچه به سمت رنگ زرد میرویم، لایهگذاری زرد را بیشتر از قرمز انجام میدهیم و برای سمت دیگر، برعکس.
برای رنگ سبز هم همینطور، به سمت زرد، رنگ زرد را بیشتر استفاده میکنیم و برای سمت آبی، برعکس.
اگر لایهگذاری و ترکیب رنگ را با حوصله و متناسب انجام دهید، در نهایت یک دایره کامل رنگ خواهیم داشت. هر نقطهای که مشخص کنیم، رنگ مقابل آن رنگ مکمل است و رنگهای کناری، رنگهای همخانواده هستند.
سخن پایانی
در این آموزش اصول پایه و کلی نقاشی سایه روشن با مداد رنگی را بیان کردم. با انجام و تکرار این ۶ تمرین، پایه لازم برای یادگیری این مهارت را به دست میآورید.
همانطور که مشاهده کردید، به وسایل حرفهای و زیادی هم نیاز نیست. ۳ رنگ مداد رنگی برای تمرین و یادگیری اصول این مهارت کافی است.
در بخش بعد و ادامه آموزش، سراغ نقاشی میوه با مداد رنگی میرویم و چند مدل ساده اما واقعی را با هم تمرین خواهیم کرد.
اما پیشنیاز آموزشهای آینده، همین مهارت نقاشی سایه روشن با مداد رنگی است، البته در کنار مهارت طراحی پایه (برای طراحی اولیه مدل).
اگر پیشنهاد و مدل خاصی برای آموزش نقاشی ساده مداد رنگی مدنظر دارید، میتوانید در بخش نظرات بنویسید.
این مطلب و آموزش توسط گروه طراحی روشن بدون هیچ حمایت مالی آماده شده است، اگر از نوشته و فیلم استفاده میکنید و بازنشر میدهید، لطفا نام منبع را حذف نکنید، تا زحمت و هزینهای که پرداختهایم، حفظ شود. ممنونم
سلام وقت بخیر ببخشید من در کانال تلگرام عضو هستم هر سری پیام میذارید در مورد لایو و آموزش نقاشی،برای شرکت در لایو اینا باید ثبت نام انجام بدم؟؟
سلام خیلی ممنون، نه هر زمان اطلاع رسانی کردیم که معمولا یکی دو بار در ماه و پنجشنبه شب بوده، میتونین از طریق لینک وارد لایو بشید، روز قبلش اطلاع رسانی میکنیم در همون کانال.
سلام. ممنون از توضیحات کامل و عالیتون.
سلام خواهش میکنم خانم میرزااسدی
سلام استادطهانی عزیز
تمرینش مثل همون تمرین نوار سایه جلسه نور در طراحی پایه انشتین هست
واقعا طراحی پایه انشتین تمام اصل کار
سلام سید مهدی عزیز، بله پایه اصلیشون مشترک هست فقط نوع متریال و تشخیص شدت رنگ تفاوت پیدا میکنه.
سلام استاد، ممنون از این مطلب مفید.
تمرین نوار سایه یه جور حکم مدیتیشن رو برام داره، با رنگ که ترکیب بشه دیگه عالی تره، حتما این تمرین رو انجام میدم.
سلام خواهش میکنم خانم نوری، بله گمونم تنوع خوبی برای استمرار میدیتیشن ایجاد بکنه.
سلام استاد جان
خدا قوت بسیار عالی
سلام ممنونم سید مهدی عزیز